Hệ thống âm thanh tòa nhà, chung cư – Nhạc nền, thông báo và sơ tán khẩn cấp
Một tòa nhà vận hành tốt cần có cách nói chuyện với người bên trong. Buổi sáng, đó là chút nhạc nền ở sảnh và hành lang. Giữa ngày, đó là lời nhắc lịch bảo trì thang máy hay thông báo tìm chủ xe dưới tầng hầm. Khi có sự cố, đó là bản tin hướng dẫn sơ tán vang lên đúng tầng, đúng lúc. Tất cả những việc này do hệ thống âm thanh tòa nhà, chung cư đảm nhận.
Prowave (Công ty TNHH Thế Giới Âm Thanh Số) tư vấn, thiết kế và lắp đặt hệ thống âm thanh tòa nhà, chung cư cho cao ốc văn phòng, khu căn hộ cao tầng, khách sạn, trung tâm thương mại, bệnh viện và trường học. Chúng tôi phân phối thiết bị chính hãng của TOA, Bosch, JBL, FTD cùng dòng sản phẩm mang thương hiệu Prowave, nhờ đó có thể đề xuất cấu hình phù hợp với quy mô và ngân sách của từng công trình thay vì gò khách hàng vào một hãng duy nhất.
Hệ thống âm thanh tòa nhà, chung cư là gì?
Hệ thống âm thanh tòa nhà, chung cư, còn gọi là hệ thống âm thanh công cộng hoặc hệ thống PA/VA, là mạng lưới loa phân bố khắp các tầng và khu vực chung, được điều khiển tập trung từ phòng kỹ thuật, phòng bảo vệ, quầy lễ tân hoặc văn phòng ban quản lý. Hệ thống phục vụ bốn nhu cầu chính: phát nhạc nền tạo không khí dễ chịu, phát thông báo cho toàn tòa nhà hoặc từng khu vực, phát tin nhắn soạn sẵn theo lịch, và tự động phát cảnh báo sơ tán khi nhận tín hiệu từ tủ báo cháy.
Điểm khác biệt so với một dàn âm thanh thông thường nằm ở tính liên tục và tính ưu tiên. Hệ thống chạy hằng ngày, thường xuyên nhiều giờ liền, và khi có tình huống khẩn cấp thì bản tin sơ tán phải lập tức chen ngang mọi nội dung đang phát. Vì vậy thiết bị cần bền, có nguồn dự phòng và có khả năng phát hiện lỗi đường dây loa trước khi sự cố thật xảy ra.
Ba mô hình hệ thống thường dùng cho tòa nhà và chung cư
Hệ thống thông báo PA truyền thống
Đây là mô hình quen thuộc nhất: amply thông báo ngõ ra 100V, bộ chia vùng và micro chọn vùng. Loa được đấu song song trên đường dây 100V nên có thể kéo xa hàng trăm mét mà âm thanh vẫn ổn định. Cách vận hành đơn giản, nhân viên lễ tân chỉ cần chọn vùng rồi nói. Mô hình này hợp với tòa nhà văn phòng vừa và nhỏ, chung cư ít tầng hoặc công trình có ngân sách vừa phải.
Hệ thống PA/VA liên động báo cháy
Mô hình này giữ toàn bộ chức năng nhạc nền và thông báo hằng ngày, đồng thời kết nối trực tiếp với tủ báo cháy. Khi đầu báo ở một tầng kích hoạt, hệ thống tự ngắt nhạc nền và phát bản tin sơ tán tới tầng xảy ra sự cố cùng các tầng lân cận theo kịch bản đã cài đặt. Nhiều hệ thống còn giám sát đường dây loa và amply, báo lỗi ngay khi dây bị đứt hay chập. Với cao ốc văn phòng, chung cư cao tầng, khách sạn và trung tâm thương mại, đây thường là lựa chọn nên cân nhắc đầu tiên, vì yêu cầu về âm thanh sơ tán thường xuất hiện trong quá trình thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy của các công trình này.
Hệ thống âm thanh qua mạng IP
Loa và thiết bị kết nối qua hạ tầng mạng LAN của tòa nhà, mỗi điểm phát có địa chỉ riêng và được quản lý bằng phần mềm. Việc chia vùng không còn bị giới hạn bởi số kênh của bộ chia vùng, có thể gom hoặc tách khu vực chỉ bằng vài thao tác. Hệ thống IP phù hợp với khu phức hợp nhiều tòa, khu chung cư nhiều block, công trình có kế hoạch mở rộng hoặc chủ đầu tư muốn điều khiển từ xa. Prowave cung cấp các giải pháp như TOA IP-1000 và hệ thống âm thanh IP FTD.
Nếu chưa biết chọn mô hình nào, có thể tự hỏi ba câu: công trình có bắt buộc liên động báo cháy không, số vùng cần chia là bao nhiêu, và trong vài năm tới có mở rộng thêm khu vực hay block nào không. Câu trả lời cho ba câu này gần như quyết định hướng thiết kế.
Hệ thống âm thanh chung cư có gì khác tòa nhà văn phòng?
Chung cư là nơi người ta sống, không phải nơi làm việc, nên cách dùng âm thanh cũng khác. Ở tòa nhà văn phòng, nhạc nền có thể phát suốt giờ hành chính. Ở chung cư, cư dân cần sự yên tĩnh, nhất là buổi tối và sáng sớm, vì vậy nhạc nền thường chỉ phát ở sảnh, khu tiện ích và trong khung giờ được ban quản lý cài đặt sẵn.
Nhu cầu thông báo của chung cư cũng mang tính sinh hoạt nhiều hơn: lịch cắt nước, cắt điện, phun thuốc diệt côn trùng, bảo trì thang máy, nhắc nhở dời xe dưới tầng hầm hay mời họp cư dân. Hệ thống cần cho phép ban quản lý phát thông báo riêng cho từng block, từng tầng hoặc chỉ khu vực tầng hầm, để không làm phiền những người không liên quan.
Với chung cư cao tầng, chức năng sơ tán khẩn cấp đặc biệt quan trọng vì số người cần di chuyển lớn và lối thoát hiểm chủ yếu là cầu thang bộ. Bản tin sơ tán cần được phân theo tầng, ưu tiên tầng xảy ra sự cố và các tầng sát bên, tránh để toàn bộ cư dân đổ ra cầu thang cùng lúc. Loa ở hành lang, sảnh thang máy và buồng thang thoát hiểm phải nghe rõ ngay cả khi cửa căn hộ đóng. Tùy yêu cầu thiết kế phòng cháy chữa cháy của từng dự án, một số chung cư còn bố trí thêm loa thông báo bên trong căn hộ.
Khu chung cư nhiều block hoặc khu đô thị có nhiều tòa nên cân nhắc hệ thống âm thanh qua mạng IP, giúp ban quản lý điều khiển tất cả các tòa từ một phòng trung tâm và dễ mở rộng khi bàn giao thêm giai đoạn mới.
Chia vùng – bước quyết định hệ thống có dễ dùng hay không
Phần lớn những phàn nàn về âm thanh tòa nhà, chung cư sau khi bàn giao không đến từ chất lượng loa mà đến từ cách chia vùng. Chia quá ít vùng thì thông báo cho tầng hầm cũng vang lên ở hành lang tầng mười. Chia không khớp với vùng báo cháy thì kịch bản sơ tán khó cài đặt chính xác.
Cách làm hợp lý là chia theo ba lớp. Lớp thứ nhất theo tầng, theo block hoặc theo vùng báo cháy, để bản tin khẩn cấp đến đúng nơi. Lớp thứ hai theo chức năng, tách riêng sảnh, hành lang, khu thương mại, tầng hầm và khu ngoài trời vì mỗi nơi cần âm lượng và nội dung khác nhau. Lớp thứ ba là các khu vực cần điều chỉnh âm lượng tại chỗ như phòng họp, nhà hàng, phòng gym, nơi người dùng muốn tự vặn nhỏ nhạc nền nhưng vẫn phải nghe được thông báo khẩn cấp.
Bố trí loa cho từng khu vực trong tòa nhà, chung cư
| Khu vực | Loại loa phù hợp | Lý do |
|---|---|---|
| Sảnh, quầy lễ tân | Loa âm trần, loa cột | Giữ thẩm mỹ, phủ âm đều cho không gian cao và rộng |
| Hành lang, thang máy | Loa âm trần | Gọn gàng, bố trí cách đều dọc hành lang |
| Sảnh thang máy tầng căn hộ | Loa âm trần | Nghe rõ thông báo và bản tin sơ tán ngay trước cửa căn hộ |
| Văn phòng, phòng họp | Loa âm trần | Âm lượng vừa phải, không lấn át công việc |
| Tầng hầm, bãi xe | Loa nén, loa treo tường | Vượt tiếng ồn xe cộ, lắp được trên trần bê tông |
| Cầu thang thoát hiểm | Loa treo tường | Bảo đảm nghe rõ bản tin sơ tán |
| Khu tiện ích chung cư (gym, sân chơi, BBQ) | Loa âm trần, loa sân vườn | Phát nhạc nền theo giờ, điều chỉnh âm lượng riêng |
| Sân vườn, hồ bơi | Loa sân vườn, loa chống nước | Chịu mưa nắng, hòa vào cảnh quan |
Với loa âm trần, kinh nghiệm thực tế cho thấy khoảng cách giữa hai loa nên xấp xỉ gấp đôi khoảng cách từ trần xuống tầm tai người nghe. Bố trí thưa hơn sẽ có những vùng lặng, người đứng giữa hai loa nghe không rõ thông báo. Tầng hầm thì ngược lại, vấn đề không phải độ phủ mà là tiếng vang và tiếng ồn động cơ, nên loa nén có độ định hướng cao sẽ cho hiệu quả tốt hơn loa âm trần.
Những yếu tố kỹ thuật nên chốt từ giai đoạn thiết kế
Công suất amply nên tính từ tổng công suất đặt (tap) của tất cả loa trên mỗi vùng, sau đó cộng thêm một khoảng dự phòng để amply không phải chạy sát giới hạn suốt ngày đêm. Cách này giúp thiết bị bền hơn và còn chỗ để lắp thêm loa sau này.
Đường dây loa nên được đi riêng, tách khỏi cáp điện động lực để tránh nhiễu, và dùng loại dây có tiết diện phù hợp với chiều dài tuyến. Với hệ thống có chức năng sơ tán, nên tính trước nguồn ắc quy dự phòng để hệ thống vẫn phát được bản tin khi mất điện lưới.
Cuối cùng là nội dung phát. Bản tin sơ tán, bản tin thử nghiệm định kỳ và các thông báo thường dùng nên được thu âm sẵn, rõ ràng, có thể làm đa ngôn ngữ cho khách sạn hoặc chung cư có nhiều cư dân nước ngoài. Việc này tốn ít chi phí nhưng ảnh hưởng lớn tới hiệu quả khi có tình huống thật.
Các giải pháp trọn bộ cho tòa nhà, chung cư tại Prowave
Để rút ngắn thời gian tư vấn, Prowave đã xây dựng sẵn một số cấu hình theo từng loại công trình. Đây là điểm xuất phát, sau khảo sát sẽ điều chỉnh theo mặt bằng thực tế.
Với nhu cầu báo cháy và sơ tán, có bộ âm thanh báo cháy cơ bản Prowave cho công trình nhỏ, bộ âm thanh báo cháy chuyên nghiệp Prowave PAV-616 Series cho tòa nhà và chung cư nhiều vùng, cùng hệ thống báo cháy kết hợp nhạc nền Prowave PAV-616 và bộ âm thanh nhạc nền kèm báo cháy thông minh cho nơi cần dùng một hệ thống cho cả hai việc.
Khách sạn và tòa nhà có sảnh đón khách có thể tham khảo dàn âm thanh sảnh khách sạn, bộ âm thanh thông báo sảnh lễ tân và giải pháp báo cháy sơ tán đa ngôn ngữ cho khách sạn.
Văn phòng có hệ thống thông báo, nhạc nền văn phòng hiện đại và hệ thống âm thanh thuyết trình cho phòng họp. Khu vực tầng hầm của tòa nhà và chung cư có giải pháp loa thông báo tầng hầm, bãi xe dùng loa nén Prowave, còn khối nhà xưởng hoặc kho trong cùng khuôn viên có thể dùng hệ thống thông báo 16 vùng.
Bên cạnh các cấu hình trên, Prowave cung cấp thiết bị lẻ để bổ sung hoặc nâng cấp hệ thống hiện có: loa âm trần TOA, Bosch, JBL, amply thông báo, bộ chia vùng âm thanh, micro thông báo và loa sân vườn.
Chi phí hệ thống âm thanh tòa nhà, chung cư phụ thuộc vào đâu?
Không có một mức giá chung cho mọi tòa nhà hay chung cư. Chi phí chịu ảnh hưởng chủ yếu từ số tầng, số block và diện tích cần phủ âm, số vùng cần chia, mô hình hệ thống được chọn, số lượng và chủng loại loa, yêu cầu liên động báo cháy, cũng như mức độ phức tạp khi thi công đi dây, đặc biệt với công trình đã có cư dân sinh sống hoặc đã hoàn thiện nội thất.
Cách nhanh nhất để có con số sát thực tế là gửi bản vẽ mặt bằng. Từ bản vẽ, Prowave lên phương án bố trí loa, chia vùng và báo giá trọn gói gồm thiết bị lẫn thi công, giúp chủ đầu tư hoặc ban quản lý so sánh rõ ràng giữa các phương án trước khi quyết định.
Quy trình triển khai tại Prowave
- Tiếp nhận nhu cầu, bản vẽ mặt bằng và tư vấn sơ bộ mô hình phù hợp
- Khảo sát thực tế công trình, ghi nhận đặc điểm trần, độ ồn và vị trí phòng kỹ thuật
- Thiết kế phương án bố trí loa, chia vùng và gửi báo giá chi tiết
- Cung cấp thiết bị chính hãng, thi công đi dây và lắp đặt
- Cài đặt chia vùng, kịch bản liên động báo cháy, cân chỉnh âm lượng từng khu vực
- Hướng dẫn vận hành cho ban quản lý, bàn giao, bảo hành và hỗ trợ kỹ thuật lâu dài
Kết luận
Một hệ thống âm thanh tòa nhà, chung cư tốt là hệ thống người dùng gần như không để ý tới trong ngày thường, nhưng hoạt động chính xác vào lúc quan trọng nhất. Chọn đúng mô hình, chia vùng hợp lý và bố trí loa phù hợp từng khu vực ngay từ đầu sẽ giúp công trình tránh được chi phí sửa đổi về sau. Tham khảo thêm các giải pháp và thiết bị âm thanh thông báo tại vapa.org.vn để Prowave cùng bạn xây dựng phương án phù hợp nhất cho tòa nhà hoặc khu chung cư của mình.
