Công ty có nhiều tòa nhà hoặc nhiều chi nhánh thường gặp chung một chuyện: muốn thông báo gì thì phải gọi điện cho từng nơi, rồi mỗi nơi tự đọc loa. Tin đến nơi trước nơi sau, nội dung mỗi chỗ một kiểu. Gặp việc gấp như sơ tán hay mất điện, chậm vài phút là đã thành chuyện lớn.
Âm thanh IP đa điểm là hệ thống loa thông báo chạy qua mạng Internet hoặc mạng nội bộ. Chỉ cần ngồi ở một chỗ, bạn có thể đọc thông báo, phát nhạc nền hay phát tin khẩn cho một phòng, một tòa nhà hoặc tất cả chi nhánh cùng lúc, không phải kéo dây loa đi xa.
Âm thanh IP đa điểm khác gì hệ thống loa thông thường
Hệ thống âm thanh thông báo PA kiểu cũ dùng ampli và dây loa riêng cho từng tòa. Muốn nối tòa A với tòa B, bạn phải kéo cáp dài hoặc mua thêm một bộ điều khiển nữa. Càng nhiều tòa, càng nhiều bộ máy phải quản lý.
Âm thanh IP thì khác. Tiếng nói được chuyển thành dữ liệu, đi chung đường mạng với máy tính và camera. Ở đâu có mạng, ở đó đặt được loa, dù cách nhau vài trăm mét hay vài trăm cây số.
Hãng AtlasIED (Mỹ) chỉ ra ba cái khó khi mỗi tòa dùng hệ thống riêng: thông báo không thống nhất, tin khẩn đến chậm và đội kỹ thuật phải đi xử lý từng nơi. Gom về một chỗ điều khiển là giải quyết được cả ba.
3 cách triển khai thông báo IP nhiều tòa nhà, nhiều chi nhánh
Trước khi chọn thiết bị, bạn cần biết các địa điểm của mình nối với nhau bằng cách nào. Đây là yếu tố quyết định gần như mọi thứ phía sau.
Cách 1: Nhiều tòa nhà trong cùng một khuôn viên
Đây là trường hợp của trường học, bệnh viện, nhà xưởng hay khu nghỉ dưỡng. Các tòa đã nối mạng nội bộ với nhau bằng cáp quang, do chính đơn vị quản lý.
Mạng nhà mình nên nhanh và ổn định. Đây là cách dễ làm nhất và ít trục trặc nhất.
Cách 2: Nhiều chi nhánh ở xa, nối qua Internet
Chuỗi cửa hàng, ngân hàng, văn phòng giao dịch ở nhiều quận, nhiều tỉnh thuộc nhóm này. Trụ sở phát thanh IP từ xa, tiếng đi qua đường Internet của nhà mạng tới từng chi nhánh.
Mẹo quan trọng: mỗi chi nhánh nên có một thiết bị “nhận tin” đặt sẵn. Trụ sở chỉ cần gửi một lần tới thiết bị này, rồi nó tự chia lại cho các loa trong chi nhánh. Hãng Algo cũng khuyên làm như vậy cho hệ thống nhiều địa điểm.
Cách 3: Kết hợp với loa cũ đang có
Nhiều nơi đã có sẵn loa và ampli, bỏ đi thì phí. Bạn có thể gắn thêm bộ chuyển đổi IP hoặc ampli có cổng mạng vào hệ thống cũ để nó nhận được thông báo qua mạng.
Cách này tiết kiệm, nhưng có một điểm trừ. Loa cũ không tự báo được khi bị hỏng, nên bạn sẽ không biết loa nào đang “im” nếu không đi kiểm tra.
| Tiêu chí | Cùng khuôn viên | Chi nhánh ở xa | Kết hợp loa cũ |
|---|---|---|---|
| Đường kết nối | Mạng nội bộ, cáp quang | Internet của nhà mạng | Mạng tới bộ chuyển đổi, dây loa cũ phía sau |
| Độ khó | Dễ | Trung bình | Trung bình |
| Rủi ro cần lưu ý | Ít | Rớt mạng, tiếng bị trễ | Không biết loa cũ nào hỏng |
| Hợp với | Trường học, bệnh viện, nhà máy | Chuỗi cửa hàng, ngân hàng, văn phòng | Công trình nâng cấp dần |
Đường mạng cần mạnh cỡ nào để phát thanh IP từ xa
Một luồng tiếng nói không tốn nhiều mạng. Nhưng nhân lên cho hàng trăm loa và nhiều chi nhánh thì con số tăng rất nhanh. Đây là chỗ nhiều công trình hay tính thiếu.
Gửi riêng từng loa hay gửi chung một lần
Có hai cách truyền tiếng. Cách thứ nhất là gửi riêng cho từng loa, giống như gọi điện cho từng người một. Cách thứ hai là gửi chung một lần, mọi loa cùng nghe, giống như nói qua loa phóng thanh.
Ví dụ dễ hình dung: theo cách tính của Avaya, mỗi luồng tiếng chất lượng thoại thông thường tốn khoảng 87 kbps. Nếu trụ sở gửi riêng tới 200 loa ở 5 chi nhánh, đường mạng trụ sở cần khoảng 17,4 Mbps. Nếu mỗi chi nhánh chỉ nhận một lần rồi tự chia lại, con số chỉ còn khoảng 0,44 Mbps, nhẹ hơn gần 40 lần.
Chất lượng tiếng: thông báo khác với nhạc nền
Tiếng càng được nén nhỏ thì càng ít tốn mạng, nhưng nghe sẽ đục hơn. Tài liệu của Cisco cho biết kiểu nén tiết kiệm nhất tốn mạng chỉ bằng khoảng một phần ba kiểu tiêu chuẩn.
Với câu thông báo ngắn, nén nhiều một chút vẫn nghe rõ. Còn nhạc nền cho sảnh, cửa hàng thì nên giữ chất lượng cao để tiếng nghe dễ chịu.
Loa IP lấy điện từ dây mạng: cần đủ điện mới đủ to
Nhiều loa IP chỉ cần một sợi dây mạng là vừa có tín hiệu vừa có điện, gọi là PoE. Không cần kéo ổ điện tới từng chỗ treo loa, thi công gọn hơn hẳn.
Nhưng lượng điện qua dây mạng có giới hạn. Loại thông thường chỉ cấp được khoảng 13 W cho loa, loại mạnh hơn (PoE+) cấp tới khoảng 25 W. Cùng một mẫu loa của CyberData, khi dùng loại điện mạnh hơn thì loa kêu to hơn rõ rệt.
Khi chọn thiết bị chia mạng (switch), hãy cộng tổng điện của tất cả loa cắm vào đó. Thiếu điện thì loa vẫn sáng đèn nhưng kêu nhỏ, hoặc tự tắt bật khi phát to.
Chi nhánh rớt mạng thì loa có còn phát được không
Câu này nên hỏi ngay từ đầu. Nếu mọi thứ đều phụ thuộc vào máy chủ ở trụ sở, chỉ cần đứt Internet là loa chi nhánh im lặng.
Cách xử lý là đặt sẵn thiết bị dự phòng tại chi nhánh. Các hãng tổng đài như Fortinet, Microsoft đều dùng cách này: mất kết nối thì thiết bị tại chỗ tự gánh việc, chỉ tạm không liên lạc được với nơi khác.
Khi mua, hãy hỏi rõ: chi nhánh có lưu sẵn lịch phát, bản tin khẩn không, và có micro thông báo để nói trực tiếp tại chỗ không. Riêng phần báo cháy và thoát nạn, bạn nên hỏi thêm đơn vị tư vấn phòng cháy chữa cháy để làm đúng quy định.
Ai được phát vào đâu: chia vùng và chia quyền
Càng nhiều địa điểm, càng phải quy định rõ ai được nói vào loa nào. Không quy định thì dễ xảy ra cảnh hai người phát cùng lúc, hoặc thông báo của chi nhánh này lọt sang chi nhánh khác.
Một cách chia quyền đơn giản:
- Trụ sở: được phát cho tất cả và phát tin khẩn.
- Quản lý chi nhánh: chỉ phát trong chi nhánh của mình.
- Lịch tự động: chuông giờ, nhạc nền, nhắc đổi ca cho từng khu.
- Tin khẩn: luôn được ưu tiên, tự ngắt mọi âm thanh khác.
Các hệ thống chuyên dụng như TOA IP-A1, TOA IP-1000 hay Bosch Praesensa đều có sẵn tính năng chia vùng và đặt lịch. Ở nước ngoài, dòng Viking MPS-IP còn quản lý được tới 100 vùng chỉ từ một số máy nhánh.
7 lỗi hay gặp khi lắp âm thanh IP đa điểm
| Lỗi | Hậu quả | Cách tránh |
|---|---|---|
| Trụ sở gửi riêng tới từng loa ở chi nhánh | Nghẽn mạng, tiếng bị giật | Đặt thiết bị nhận tin tại mỗi chi nhánh rồi chia lại |
| Nghĩ rằng cách “gửi chung” chạy được qua Internet | Chi nhánh không nghe gì | Hỏi nhà mạng trước, dùng thiết bị nhận tin cho đoạn đường xa |
| Cho loa chạy chung mạng với máy tính văn phòng | Tiếng rè khi mọi người tải dữ liệu nhiều | Tách mạng riêng cho âm thanh, cài đặt ưu tiên cho tiếng |
| Không tính điện của switch | Loa kêu nhỏ hoặc tự tắt bật | Cộng tổng điện các loa, chọn switch PoE+ khi cần |
| Mọi thứ phụ thuộc máy chủ trụ sở | Rớt mạng là chi nhánh im lặng | Có thiết bị dự phòng và bản tin lưu sẵn tại chỗ |
| Nén tiếng quá nhiều cho nhạc nền | Nhạc nghe đục, khó chịu | Giữ chất lượng cao cho nhạc, chỉ nén cho thông báo |
| Không chia quyền phát | Phát chồng, phát nhầm nơi | Chia quyền theo cấp, tin khẩn luôn ưu tiên |
Câu hỏi thường gặp
Phát thanh IP từ xa có cần kéo đường truyền riêng không?
Thường là không, Internet doanh nghiệp hoặc mạng riêng ảo (VPN) đang dùng là đủ. Chỉ cần tính đúng dung lượng và cài ưu tiên cho tiếng.
Thông báo IP nhiều tòa nhà có dùng lại loa cũ được không?
Được, chỉ cần gắn thêm bộ chuyển đổi IP hoặc ampli có cổng mạng. Điểm trừ là loa cũ không tự báo hỏng về trung tâm.
Tiếng có bị trễ không?
Có trễ một chút do phải truyền qua mạng. Với thông báo và nhạc nền, người nghe gần như không nhận ra nếu đường mạng ổn định.
Có phát thông báo bằng điện thoại được không?
Nhiều hệ thống cho phép phát từ điện thoại bàn IP, ứng dụng di động hoặc trình duyệt. Bạn nên hỏi rõ tính năng này với từng dòng thiết bị.
Có mấy chi nhánh thì nên dùng âm thanh IP?
Không có con số cố định. Chỉ cần từ hai nơi trở lên muốn phát cùng nội dung, hoặc muốn quản lý tập trung, là đã nên cân nhắc.
Kết luận
Làm âm thanh IP đa điểm không chỉ là mua loa IP về treo. Muốn chạy ổn, bạn cần chọn đúng cách kết nối, tính đủ mạng và điện, có phương án khi rớt mạng và chia quyền phát rõ ràng. Làm tốt bốn việc này, một người ở trụ sở có thể lo thông báo cho hàng chục tòa nhà và chi nhánh.
Bạn có thể xem thêm các thiết bị trong danh mục hệ thống âm thanh mạng IP hoặc tham khảo các dự án tiêu biểu đã thực hiện. Cần khảo sát và lên phương án cho công trình của mình, hãy liên hệ Thế Giới Âm Thanh Số qua vapa.org.vn hoặc hotline 0946.496.278 để được tư vấn.
