Bass Treble Là Gì? Phân Biệt Âm Bass, Midrange, Treble Và Cách Chỉnh Cho Giọng Nói Rõ Ràng
Buổi họp bắt đầu, nhạc nền phát ra nghe khá ổn. Nhưng khi chủ tọa cầm micro phát biểu, giọng nói lại ù và đục, người ngồi cuối phòng phải hỏi lại. Kỹ thuật viên vặn núm treble lên cho rõ hơn, thì loa bắt đầu rít.
Phần lớn những tình huống này xảy ra vì núm bass, treble trên amply hoặc mixer được chỉnh theo cảm tính. Bài viết này giải thích bass treble là gì, âm bass, midrange, treble khác nhau ra sao, và nên chỉnh thế nào cho từng không gian như phòng họp, hội trường, nhà thờ hay lớp học.
Bass treble là gì?
Tai người nghe được tần số âm thanh trong khoảng 20 Hz đến 20.000 Hz (20 kHz). Tần số là số lần âm thanh dao động trong một giây. Con số càng nhỏ thì âm càng trầm, con số càng lớn thì âm càng cao.
Để dễ điều chỉnh, dân âm thanh chia khoảng tần số này thành ba dải chính. Bass là dải âm trầm, mid (midrange) là dải âm trung, treble là dải âm cao. Núm Bass và Treble trên amply, mixer dùng để tăng hoặc giảm độ lớn của từng dải này.
Bảng dưới đây giúp bạn hình dung nhanh. Ranh giới giữa các dải chỉ mang tính tham khảo, mỗi tài liệu và mỗi hãng thiết bị có thể chia hơi khác nhau.
| Dải âm | Tên gọi khác | Khoảng tần số (tham khảo) | Âm thanh thường gặp | Khi tăng quá mức |
|---|---|---|---|---|
| Bass | Âm trầm | Khoảng 20 Hz – 250 Hz | Tiếng trống lớn, đàn bass, phần thấp của giọng nam | Tiếng ù, đục, lấn át giọng nói |
| Midrange | Âm trung | Khoảng 250 Hz – 4 kHz | Phần lớn giọng nói, piano, guitar | Tiếng gắt, nghe lâu bị mệt |
| Treble | Âm cao | Khoảng 4 kHz – 20 kHz | Tiếng “s”, “x”, chũm chọe, độ trong của âm thanh | Tiếng chói, rít, micro dễ bị hú |
Âm bass là gì?
Âm bass là dải âm thấp nhất mà tai người nghe được. Đây là phần tạo cảm giác chắc, đầy cho bản nhạc, như tiếng trống lớn trong ban nhạc hay tiếng đàn bass trong bài hát.
Phần thấp nhất của dải bass (dưới khoảng 60 Hz) thường được gọi là sub-bass. Ở mức này, người nghe cảm nhận bằng độ rung nhiều hơn là nghe rõ nốt. Muốn tái tạo tốt sub-bass cần loa có củ lớn hoặc loa siêu trầm riêng.
Âm trầm là gì, có khác âm bass không?
Âm trầm và âm bass là cùng một dải âm, chỉ khác cách gọi. “Bass” là từ tiếng Anh, “âm trầm” là cách gọi tiếng Việt. Trên amply nội địa, núm này có khi ghi “Bass”, có khi ghi “Trầm”.
Bass trong phòng họp cần bao nhiêu là đủ?
Giọng nói không cần nhiều bass. Nếu tăng bass trong phòng họp có tường cứng, kính hoặc trần thạch cao, âm trầm dội qua lại khiến giọng phát biểu nghe ù, các chữ dính vào nhau.
Loa âm trần cỡ nhỏ thường không tái tạo được âm quá trầm. Cố tăng bass cho loại loa này chỉ làm amply hoạt động nặng hơn mà người nghe không thấy cải thiện.
Midrange là gì?
Midrange là dải âm trung, nằm giữa bass và treble. Đây là dải quan trọng nhất với giọng nói, vì phần lớn năng lượng và các phụ âm giúp phân biệt chữ đều nằm ở đây.
Khi midrange được chỉnh hợp lý, người ngồi cuối hội trường nghe rõ từng chữ dù không cần mở âm lượng quá lớn. Ngược lại, nếu dải này bị giảm quá nhiều, giọng nói nghe xa và mờ. Nếu tăng quá nhiều, giọng nghe gắt, giống tiếng loa phát thanh cũ.
Nhiều amply chỉ có núm Bass và Treble, không có núm Mid. Khi đó dải âm trung được giữ nguyên, và người dùng điều chỉnh gián tiếp bằng cách giảm bớt bass hoặc treble cho cân bằng. Bàn mixer thường có thêm núm Mid để chỉnh trực tiếp dải này cho từng micro.
Treble là gì?
Treble là dải âm cao, quyết định độ trong và độ chi tiết của âm thanh. Những âm như tiếng “s”, “x”, tiếng hơi thở hay tiếng chũm chọe nằm nhiều ở dải này.
Thiếu treble, giọng nói nghe bí, như phát qua một lớp vải. Thừa treble, âm thanh chói tai, tiếng “s” nghe rít. Trong phòng họp, tăng treble quá mức còn làm micro dễ bị hú khi người phát biểu đứng gần loa, vì các tần số cao thường là nơi tiếng hú xuất hiện đầu tiên.
Bass, mid, treble ảnh hưởng thế nào đến buổi họp?
Với phòng họp, hội trường, mục tiêu chính là nghe rõ lời phát biểu. Vì vậy cách chỉnh khác hẳn so với nghe nhạc hay hát karaoke.
Khi bass quá lớn, đại biểu nghe giọng chủ tọa bị ù và phải tập trung mới hiểu. Khi treble quá lớn, micro dễ rít mỗi lần có người đi lại gần loa, buổi họp phải dừng giữa chừng. Khi các dải được cân bằng, giọng nói rõ chữ ở mức âm lượng vừa phải, người ngồi gần loa không bị chói còn người ngồi cuối phòng vẫn nghe đủ.
Bên cạnh việc chỉnh bass treble, chất lượng loa, vị trí lắp đặt và độ vang của phòng cũng ảnh hưởng lớn. Bạn có thể tham khảo thêm cách bố trí tổng thể trong bài âm thanh phòng họp.
Cách chỉnh bass treble cho từng không gian
Nguyên tắc chung là bắt đầu từ mức trung tính, sau đó mới tăng giảm từng chút một và nghe thử bằng chính giọng nói hoặc nội dung sẽ phát thực tế.
Các bước cơ bản:
- Đưa núm Bass, Mid, Treble về vị trí giữa (0 hoặc 12 giờ).
- Bật micro, nhờ một người nói thử ở vị trí phát biểu thật.
- Đi xuống cuối phòng nghe, nếu giọng ù thì giảm bass, nếu giọng mờ, thiếu chữ thì tăng nhẹ treble hoặc mid.
- Mỗi lần chỉ xoay một núm, mỗi lần một ít, rồi nghe lại.
- Thử cầm micro đi gần loa, nếu bắt đầu rít thì giảm bớt treble.
Phòng họp, hội trường UBND, HĐND
Phòng họp cơ quan chủ yếu dùng cho phát biểu, đọc báo cáo, thỉnh thoảng phát quốc ca hoặc nhạc nền. Nên giảm nhẹ bass để giọng không bị ù, giữ mid ở mức trung tính hoặc tăng nhẹ, và giữ treble vừa phải để hạn chế hú. Tham khảo thêm cấu hình cho hệ thống âm thanh phòng họp UBND xã, phường.
Nhà thờ
Nhà thờ thường có trần cao, tường cứng, tiếng vang dài. Âm trầm trong không gian này dễ dội lại và làm lời giảng nghe ù. Nên giảm bass rõ hơn so với phòng họp, ưu tiên mid để lời giảng rõ chữ. Riêng phần thánh ca có ca đoàn hoặc đàn organ có thể dùng một kênh riêng trên mixer và chỉnh bass nhiều hơn kênh micro giảng.
Lớp học, giảng đường
Giáo viên nói liên tục nhiều giờ nên âm thanh cần rõ nhưng không gây mệt. Giữ bass thấp, mid trung tính, treble vừa đủ để học sinh nghe rõ phụ âm. Tránh tăng treble cao vì nghe lâu dễ chói tai.
Sự kiện, nghe nhạc
Với nhạc, bass và treble có thể tăng nhiều hơn để âm thanh đầy và sáng. Tuy nhiên, khi chương trình chuyển sang phần phát biểu, nên có kênh micro được chỉnh riêng, không dùng chung cách chỉnh với kênh nhạc.
| Không gian | Bass | Mid | Treble | Lưu ý |
|---|---|---|---|---|
| Phòng họp, hội trường cơ quan | Giảm nhẹ | Giữ hoặc tăng nhẹ | Vừa phải | Ưu tiên rõ chữ, hạn chế hú |
| Nhà thờ | Giảm rõ | Tăng nhẹ | Vừa phải | Tách kênh micro giảng và kênh thánh ca |
| Lớp học, giảng đường | Thấp | Giữ nguyên | Vừa đủ | Tránh chói khi nghe lâu |
| Sự kiện, nghe nhạc | Tăng | Giữ nguyên | Tăng nhẹ | Kênh micro chỉnh riêng |
Thiết bị nào giúp chỉnh bass, mid, treble dễ hơn?
Hầu hết amply đều có núm Bass và Treble để chỉnh chung cho toàn bộ âm thanh phát ra loa. Cách này phù hợp với phòng nhỏ, ít nguồn âm.
Nếu phòng có nhiều micro và nhạc nền, bàn mixer cho phép chỉnh bass, mid, treble riêng cho từng kênh. Micro chủ tọa, micro đại biểu và nhạc nền có thể được chỉnh khác nhau mà không ảnh hưởng lẫn nhau.
Với những phòng hay bị hú, chỉ chỉnh treble đôi khi chưa đủ. Lắp thêm bộ chống hú giúp tự động xử lý tần số đang rít, nhờ đó có thể tăng âm lượng cho người ngồi cuối phòng mà không phải giảm treble quá nhiều.
Cuối cùng, chọn đúng loại loa cho không gian giúp việc chỉnh âm dễ hơn từ đầu. Phòng họp nhỏ, trần thấp thường dùng loa âm trần để âm thanh trải đều. Hội trường lớn cần loa hội trường có độ phủ xa hơn. Với phòng họp có nhiều đại biểu phát biểu, hệ thống hội thảo Prowave giúp quản lý micro từng vị trí gọn gàng hơn so với dùng nhiều micro rời.
Kết luận
Hiểu bass treble là gì giúp bạn chỉnh amply, mixer có chủ đích thay vì xoay núm theo cảm tính. Bass tạo độ chắc, midrange quyết định giọng nói có rõ chữ hay không, treble mang lại độ trong nhưng dễ gây hú nếu tăng quá tay. Với phòng họp, hội trường, nhà thờ hay lớp học, hãy ưu tiên dải âm trung và giữ bass, treble ở mức vừa phải.
Nếu phòng họp của bạn đang gặp tình trạng giọng ù, nghe không rõ hoặc micro hay hú, đội ngũ kỹ thuật Prowave có thể tư vấn cấu hình phù hợp với diện tích và mục đích sử dụng. Xem thêm giải pháp tại vapa.org.vn hoặc gọi hotline 0946.496.278 để được hỗ trợ.
