Ban Giám khảo trong giờ chấm ảnh- Ảnh: Tiến Hưng

Đây là lần thứ 4, Cục Bảo vệ môi trường phối hợp với Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam tổ chức cuộc thi và triển lãm ảnh với chủ đề “Môi trường quanh ta – Cuộc sống quanh ta”. Cuộc thi được sự tài trợ của chương trình không khí sạch Việt Nam – Thụy Sỹ.

Trong vòng 3 tháng các nhà nhiếp ảnh chuyên và không chuyên trong cả nước đã nhiệt tình tham dự gửi 3.621 ảnh dự thi. Đây là số lượng ảnh đạt kỷ lục cao nhất từ trước đến nay về đề tài môi trường – Thành công ngoài dự kiến của Ban tổ chức. Số lượng tác giả, tác phẩm và qui mô tổ chức khẳng định cuộc thi xứng tầm cỡ quốc gia. Nội dung các bức ảnh đã bám sát đề tài, phản ánh đa dạng và sinh động thực trạng những bức xúc về môi trường Việt Nam trong những năm qua. Đồng thời cũng lên tiếng cảnh báo những nguy cơ gây xâm hại môi trường, phá hoại cảnh quan thiên nhiên đất nước ảnh hưởng đến hệ sinh thái đe dọa sức khỏe cộng đồng, các sự cố môi trường do con người và thiên nhiên gây ra.

Vòng chọn ảnh treo Triển lãm - Ảnh: Tiến Hưng

Tuy nhiên, để chọn được một bộ ảnh triển lãm tiêu biểu cho thực trạng diện mạo của môi trường Việt Nam hiện nay là một vấn đề nan giải vì có quá nhiều những bức ảnh trùng lặp ý tưởng. Riêng mảng về động vật quí hiếm có đến gần 100 bức ảnh chụp về khỉ: Khỉ leo cây chuyền cành, gia đình khỉ, chân dung khỉ, đảo khỉ.v.v… Độc nhất một bức ảnh chụp khỉ quần đùi – một loài khỉ hiếm, lại không đảm bảo độ nét. Ảnh chụp về chim nhiều nhưng phần lớn là cò, thậm chí quá nhiều “cò photoshop” mà kỹ thuật xử lý còn vụng về gây phản cảm, chắp ghép tuỳ tiện, “cứ ở đâu có đồng lúa, sông hồ ở đó có “cò photoshop”. Riêng ảnh về rác chiếm tỷ lệ áp đảo, có đến gần ngàn bức: Rác thải, bới rác, quét rác, vớt rác, xử lý rác.v.v… Nếu chọn riêng một bộ ảnh chuyên đề về rác thải cũng thừa sức làm một cuộc triển lãm hoành tráng. Ngoài ra cũng không ít những bức ảnh lạc chủ đề như ảnh nuy, chân dung thiếu nữ, tĩnh vật.v.v… Tuy nhiên những bức ảnh đó gần như không được lọt vào trong danh sách 144 tác phẩm chọn trưng bày triển lãm lần này. Vì mục tiêu của cuộc thi đề cập đa dạng sinh học những vấn đề bức xúc môi trường, thông qua đó nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của môi trường đối với cuộc sống con người. Hội đồng giám khảo luôn bám sát tiêu chí cân nhắc lựa chọn đa dạng về nội dung, cho nên số lượng ảnh trưng bày ít hơn so với qui định của Ban tổ chức cũng có cái lý của nó.

Bỏ phiếu chọn giải- Ảnh: Tiến Hưng

13 tác phẩm đoạt giải cuộc thi môi trường lần này có nội dung và hình thức khá tiêu biểu. Hội đồng giám khảo đã phân định đúng cấp độ của hệ thống giải thưởng với tinh thần vô tư khách quan.

Tác phẩm “Sài Gòn sau cơn mưa” của Nguyến Á  (Thành phố Hồ Chí Minh), thoạt nhìn dễ lầm cảnh ùn tắc giao thông, một sự cố đã trở thành quen thuộc đối với người dân ở các thành phố lớn của Việt Nam. Nhưng nhìn kỹ, sự cố chính là do trời mưa, gây ngập lụt ách tắc. Hình ảnh người chiến sĩ cảnh sát giao thông giang hai tay gần như bất lực trước dòng người chen lấn mong thoát khỏi cảnh ngập lụt. Bức ảnh đã đặt ra nhiều câu hỏi về những vấn đề bức xúc của môi trường do thiên nhiên và con người tạo nên. Tác phẩm đoạt giải nhất với sự đồng thuận cao của Hội đồng giám khảo. Tác phẩm “Nguồn sống ở khu tập thể Hà Nội” của Vũ Phương Thảo (Hà Nội) đoạt giải ba, về bố cục, lối chụp không có gì đặc biệt nhưng cách nhìn của tác giả khá hóm hỉnh. Chỉ một góc nhỏ trong khu tập thể mà ít người để ý, những ống dẫn nước chằng chịt đan xen đồng hồ đo nước như rễ cây cổ thụ bám vào bức tường rêu phong tạo nên bức tranh hài hước. Dù không đọc những lời chú thích, bức ảnh cũng đã nói lên được nhiều điều: phê phán cảnh báo về sự cẩu thả của những người kiến tạo “công trình” cấp nước ở khu tập thể, bôi bác cảnh quan kiến trúc của Thủ đô. Ảnh “Cụ Rùa ở Hồ Gươm” của Minh Đạo (Hà Nội) đạt giải ba, quả là sự kỳ công. Anh có duyên nhiều lần được gặp cụ Rùa, chân dung cụ Rùa với những dáng vẻ khác nhau. Cụ Rùa đã bao năm sống bên tháp Rùa cổ kính càng tăng vẻ linh thiêng về sự tích “Hồ Trả Kiếm”,  Thăng Long - Hà Nội sắp kỷ niệm 1.000 năm, tin rằng cụ vẫn mãi còn đó. Xin cám ơn tác giả đã dày công săn tìm những khoảnh khắc quí giá về cụ Rùa để công chúng trong nước và quốc tế và đặc biệt người dân Hà Nội không phải ai cũng có cơ may nhìn thấy cụ Rùa. Còn nhiều tác phẩm đạt giải và trưng bày triển lãm chưa nêu ở đây đều là những tác phẩm tốt, tuy không chau chuốt về hình thức, bố cục, nhưng vượt lên chính là nội dung tư tưởng và cách nhìn về môi trường.

Kết quả cuối cùng - Ảnh: Tiến Hưng

Đề tài về môi trường đã thực sự cuốn hút các nhà nhiếp ảnh chuyên và không chuyên trong cả nước. Với tinh thần trách nhiệm nâng cao nhận thức của cộng đồng về tính cấp bách và tầm quan trọng của môi trường đối với cuộc sống con người. Hy vọng bằng những tác phẩm của mình, giới nhiếp ảnh góp phần cải thiện và bảo vệ bền vững môi trường của chúng ta. Mong rằng cuộc thi và triển lãm ảnh “Môi trường quanh ta – Cuộc sống quanh ta” sẽ được tổ chức đều đặn hàng năm!

VŨ NHẬT (Trưởng Ban Giám khảo Cuộc thi)

VAPA