Nhà báo - NSNA Võ An Khánh hơn 60 năm dành dụm “vốn quý” cho đời

22/01/2020, 20:37 | Tin trong nước
Tuổi ngoài 85 với hơn 60 năm cầm máy, được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật, Huân chương Lao động hạng Ba và nhiều huân, huy chương, tước hiệu cao quý,… cùng hàng vạn bức ảnh được ghi lại từ nhiều vùng miền của đất nước, trong đó có hơn ngàn bức ảnh thời kháng chiến chống Mỹ, đó là “tài sản đồ sộ, quý giá” mà Nhà báo, Nghệ sĩ Nhiếp ảnh (NSNA) Võ An Khánh đã dành cả đời mình tích cóp, gìn giữ cho thế hệ hôm nay và mai sau.


Vừa qua, vào ngày 5/01/2020, được sự cho phép của các cơ quan, ban ngành địa phương, gia đình đã tổ chức khai trương, mở cửa Nhà Trưng bày tác phẩm ảnh Tư liệu - Nghệ thuật của Nhà báo, NSNA Võ An Khánh tọa lạc tại đường Huỳnh Văn Xã, phường 1, TP. Bạc Liêu. Buổi khai trương không được tổ chức hoành tráng nhưng rất ấm cúng bởi có sự hiện diện, chung vui của lãnh đạo địa phương: ông Nguyễn Huy Thái -Phó trưởng đoàn Chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bạc Liêu; ông Lê Tấn Cận - Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy Bạc Liêu; bà Cao Xuân Thu Vân - Giám đốc Sở Văn hóa - Thông tin - Thể thao và Du lịch tỉnh Bạc Liêu; Hội NSNA Việt Nam đến dự có NSNA Tạ Hoàng Nguyên - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Kiểm tra; cùng bạn bè, người thân của NSNA Võ An Khánh. Tất cả những vị khách có mặt trong buổi khai trương đều bày tỏ sự vui mừng với gia đình lão nghệ sĩ.

“Quê hương Cà Mau - Bạc Liêu nói riêng và Đồng bằng sông Cửu Long nói chung thật tự hào khi có được NSNA Võ An Khánh. Ông là bậc tiền bối có nhiều đóng góp đáng trân trọng cho sự nghiệp nhiếp ảnh khu vực và Việt Nam. Nhà trưng bày không chỉ dừng lại ở tính chất là một kho tư liệu về ảnh mà ở đó còn là nơi lưu giữ những gì đẹp nhất, quý giá nhất về con người và sự nghiệp của một nhà báo, NSNA lão thành…” - NSNA Tạ Hoàng Nguyên phát biểu tại buổi khai trương. Xét dưới góc độ là một vị lãnh đạo Hội NSNA Việt Nam, đây xem như là sự trân quý, ghi nhận những cống hiến không mệt mỏi của NSNA Võ An Khánh cho sự nghiệp nhiếp ảnh Việt Nam. Nếu nói về cái riêng, NSNA Tạ Hoàng Nguyên còn dành nhiều tình cảm cho ông mà khó có thể bày tỏ hết trong khoảnh khắc trọng đại này. Song, qua những cái siết chặt tay, qua câu chúc mừng, chúng tôi có thể cảm nhận được tấm tình anh dành cho NSNA Võ An Khánh.

NSNA Võ An Khánh tại Lễ khai trương Nhà Trưng bày tác phẩm ảnh Tư liệu - Nghệ thuật

Buổi khai trương tuy gói gọn trong thời gian rất ngắn nhưng đầy ắp tiếng cười. Có biết bao lời chúc tụng tốt đẹp và hơn hết chính là sự sẻ chia, ghi nhận của các vị lãnh đạo địa phương. Điều đó như một liều thuốc tinh thần quý giá tiếp thêm sự tin tưởng, lạc quan cho NSNA Võ An Khánh.

Đầu tiên phải kể đến lời chia sẻ của anh Nguyễn Huy Thái - Phó trưởng đoàn Chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bạc Liêu: “Cũng là một người mê ảnh, tôi thật sự ngưỡng mộ bác Tám Khánh - một cánh chim đầu đàn của giới nhiếp ảnh Bạc Liêu. Qua bác Tám tôi học được rất nhiều, từ đức độ đến chuyên môn. Học ở tính cần cù, miệt mài, tỉ mỉ, nghiêm túc và trách nhiệm. Mong rằng, tinh thần ấy sẽ còn lan tỏa sâu rộng đến lớp kế thừa”. Tiếp lời anh Thái, bà Cao Xuân Thu Vân - Giám đốc Sở Văn hóa - Thông tin - Thể thao và Du lịch tỉnh Bạc Liêu cũng đã phát biểu: “Nhà trưng bày là một tài sản quý không chỉ mang tính cá nhân mà nó sẽ trở thành vốn liếng quý giá cho tỉnh. Sau khai trương, Sở sẽ có kế hoạch phối hợp cùng gia đình để hoàn thiện nó. Và trong tương lai, đây sẽ trở thành một điểm tham quan, nghiên cứu, tôn vinh cuộc đời và sự nghiệp nhà báo, NSNA Võ An Khánh cũng như giáo dục truyền thống cách mạng, khơi dậy tình yêu quê hương, đất nước cho lớp trẻ…”.


Sau buổi trò chuyện, các vị khách đã dành những giây phút cho cảm xúc lắng đọng qua từng câu chuyện kể “rất đời” bắt nguồn từ những bức ảnh đượm màu thời gian… tại nhà trưng bày. Đó là thời khắc vỡ òa của hai bà mẹ ở hai đầu đất nước trao nhau vòng tay ấm áp trong giây phút “Bắc - Nam sum họp xuân nào vui hơn” hay là “Trạm quân y dã chiến” ngay giữa lòng U Minh Hạ (1970). Mong manh giữa sự sống và cái chết, nhưng những con người được giao thiêng chức cao cả “cứu người” đã vượt lên nỗi sợ hãi, vững vàng trong từng ca mổ để giành lại hơi thở cho thương binh. Câu chuyện làm se lòng bao thế hệ Việt Nam và cả thế giới. “Bức ảnh gây xúc động thậm chí hơn cả bức ảnh chụp nhóm bác sĩ quân y Mỹ vào năm 1943 của bậc thầy ảnh phóng sự chiến trường Robert Capa” - nhà phê bình nhiếp ảnh Margarette Loke nhận xét.

 
Đến với ảnh của NSNA Võ An Khánh, người thưởng lãm được trải tâm hồn mình theo “bản giao hưởng hình ảnh tuyệt vời”. Đúng như Nhà nghiên cứu Bùi Minh Sơn, người đã từng xem ảnh triển lãm của NSNA Võ An Khánh tại TP. HCM có nhận định rằng: “Quê hương nhìn qua ống kính của NSNA Võ An Khánh có nhiều cung bậc. Cung bậc cao vút, mạnh mẽ của một thời hào hùng đấu tranh; cung bậc sâu thẳm của lòng nhân ái, của tình đồng đội; cung bậc chững chạc tự tin của giai đoạn xây dựng Tổ quốc… Thật hiếm ai bằng nhiếp ảnh đã viết lên một bản giao hưởng thật phong phú và tuyệt vời đến như thế”.

 
Đó là nghề, là tư duy tạo nên sự khác biệt ở một nhà báo, nghệ sĩ. Song song đó, ở Võ An Khánh còn một điều rất hay và đáng quý nữa chính là tính tỉ mỉ, cẩn trọng đối với ảnh mà khó tìm ở người khác. Chính ông là người đi tìm khoảnh khắc mà cũng là người nâng niu gìn giữ, ghi lại đầy đủ thông tin. Phải nói ông có trí nhớ siêu phàm. Nhiều lần tiếp xúc với ông, chúng tôi thật sự khâm phục. Hàng vạn bức ảnh được chụp ở nhiều nơi khác nhau, thời điểm khác nhau, nhân vật cũng hoàn toàn khác biệt, thế nhưng ông có thể kể vanh vách về bất cứ bức ảnh nào mà chúng tôi đề cập. Ông từng tâm sự là luôn mong mỏi nếu có điều kiện ông sẽ phóng tất cả kho phim ảnh tư liệu, rồi sắp xếp và liên hệ với người thân của nhân vật trong ảnh để trao tặng lại cho họ. Vì theo ông, ngày xưa muốn có được một bức ảnh là khó lắm. Và đến hôm nay, tâm nguyện của ông bước đầu đã được hiện thực hóa thông qua nhà trưng bày. Có thể sức khỏe, thời gian là quy luật khắc nghiệt của tạo hóa không cho phép chúng ta hoàn thành tất cả những dự tính của riêng mình, nhưng đối với Võ An Khánh đó là cuộc chạy đua bứt tốc với tuổi tác, mà quan trọng nhất là ông đã làm được một việc lớn lao cho sự nghiệp nhiếp ảnh và gia đình ông đặc biệt là NSNA Đặng Anh Rô cùng vợ Võ Thị Kim Cương (con gái NSNA Võ An Khánh) sẽ tiếp tục thực hiện mong mỏi của cha mình. Một ý tưởng, một việc làm vô cùng ý nghĩa xuất phát từ tấm lòng nhân ái của một nhà báo, một nghệ sĩ, mà Võ An Khánh thường gọi đó là “nghĩa đời”. Cái nghĩa ấy ông luôn tìm cách trả và trả đến khi trút hơi thở cuối cùng. Có lẽ vì vậy nên khi tổ chức, xây dựng được nhà trưng bày, ông không giấu được xúc động, vui mừng: “Tôi được trở thành một nhà báo, nghệ sĩ như ngày nay là nhờ Đảng. Đảng như “một người cha, người mẹ” đã nuôi dạy, giáo dục tôi lòng tin và sức sống mãnh liệt. Điều thứ hai là nhờ sự cưu mang, đùm bọc của đồng bào. Những bằng khen, những bức ảnh như còn lấp lánh những hình ảnh của các bà mẹ, ông cha và người thân giúp tôi sống chiến đấu và tồn tại. Ơn nghĩa đó đời đời tôi không thể quên được. Đến nay, gia đình tôi làm được nhà trưng bày này xem như tâm nguyện cơ bản đã được hoàn thành. Mong rằng sau này, con cháu tôi được sự giúp đỡ của các cơ quan ban ngành sẽ tiếp tục hoàn thiện nó, để nơi đây sẽ trở thành một điểm tham quan, nghiên cứu, góp phần giáo dục truyền thống cho các thế hệ mai sau…”.

 
Những bức ảnh tưởng chừng vô tri nhưng chứa đựng cả khoảng trời mênh mông ký ức. Và ký ức sẽ đưa những người đi cùng lịch sử gợi nhớ những câu chuyện kể hào hùng, thấm đẫm nhân văn. Từ những nhân chứng sống, và “Những bức ảnh của Võ An Khánh là lời nhắc nhở lòng yêu nước, sự hy sinh của các bậc tiền nhân cho các thế hệ mai sau”- nhà văn Sơn Nam khẳng định. Bấy nhiêu thôi cũng đủ để minh chứng cho nhân cách cao đẹp của người nghệ sĩ, nhà báo, một lão thành cách mạng chân chính, mẫu mực, một cây đa, cây đề của giới văn nghệ sĩ Bạc Liêu. Đất nước ta, dân tộc ta thật tự hào và vô cùng biết ơn vì có được những: Võ An Ninh, Đinh Đăng Định, Lâm Hồng Long, Phan Thoan, Võ An Khánh,… những người đã đi cùng lịch sử, ghi lại lịch sử, đã sống, chiến đấu và cống hiến cả cuộc đời mình cho sự nghiệp, cho quê hương, đất nước. Đó là những tấm gương sáng không một chút vẩn đục để các thế hệ tiếp bước học tập và noi theo.

 

Bài và ảnh: Chí Nguyện - Thanh Cường

Tin tức khác