Làng Vân có hội vật cầu…

29/05/2018, 18:44 | Nhiếp ảnh & Cuộc sống

Là một phóng viên ảnh tự do, cộng tác với nhiều cơ quan báo chí lớn, việc tìm hiểu gốc rễ từng lễ hội trong tích xưa, chuyện cũ… được Lê Bích đặc biệt chú trọng và khai thác một cách khéo léo, tỉ mỉ. Những đề tài nổi bật Lê Bích đã khai thác theo phong cách này như: Giếng làng, Những cây cầu cổ Việt Nam, Làng nghề thủ công truyền thống... Bộ ảnh dưới đây về Lễ hội Vật cầu bùn làng Vân  là một trong những đề tài như thế. Bộ ảnh do anh thực hiện sẽ cung cấp thêm cho bạn đọc nhiều thông tin thú vị, cùng với những góc nhìn chi tiết, hấp dẫn về hoạt động văn hóa đặc biệt này của người dân làng Vân, Bắc Giang...


"Khánh Hạ làng Vân hội vật cầu
Khắp vùng Kinh Bắc chẳng có đâu
Quan quân gắng sức giành cho được
Sân chơi bùn nước họa một màu."

Đến hẹn lại lên, cứ 4 năm một lần, Lễ hội Vật cầu bùn ở thôn Yên Viên, xã Vân Hà (Việt Yên - Bắc Giang) lại được tổ chức vô cùng náo nhiệt, hấp dẫn. Lễ hội chính thức bắt đầu từ ngày 12 đến ngày 14/ 4 Âm lịch hàng năm, dương lịch năm nay là vào các ngày từ 26-28/5/2018.

Tương truyền, Lễ hội Vật cầu bùn ở làng Vân (nay là thôn Yên Viên, xã Vân Hà, huyện Việt Yên, Bắc Giang) có từ thời Lý Bôn, Lý Bí đánh quân Lương. Sự tích bốn anh em Trương Hống, Trương Hách, Trương Lừng, Trương Lẫy thắng lũ quỷ trong trận vật cầu ở đầm lầy quy phục nhân tâm lũ qủy và được muôn đời sau truyền kể luôn in đậm trong lòng người dân làng Vân.

Ban Biên tập website xin trân trọng giới thiệu đến bạn đọc bộ ảnh kể câu chuyện thú vị về Lễ hội Vật cầu bùn làng Vân của NAG Lê Bích:
 
Ba ngày trước khi diễn ra hội, các thanh niên này phải kiêng rượu, tỏi, hành và kiêng quan hệ nam nữ để thân thể được trong sạch.
Đội lân sư đi trước lễ rước đội ra đình làng làm lễ
16 thanh niên khỏe mạnh tham gia hội vật gọi là quân cầu được chia làm bốn giáp (mỗi giáp bốn người), bốn giáp lại được chia làm hai đội (mỗi bên tám người) gọi là giáp trên và giáp dưới.
Cầu được làm bằng gỗ lim, nặng khoảng 20kg lại rất trơn nên đòi hỏi quân cầu phải có sức mạnh và sự khéo léo mới tham gia được.Quả cầu được đặt lên bàn thờ trước đình thắp hương mong thần làng phù hộ để cầu không rơi xuống quân cầu, tránh chấn thương khi tham gia vật cầu.
Trước khi vào trận đấu, các cầu thủ với trang phục đóng khố, cởi trần làm lễ trước sân chùa.
16 người chơi chia làm bốn giáp (mỗi giáp bốn người), sau khi làm lễ bái vào đình, mỗi giáp uống một bình rượu lấy khí thế và ăn một quả dưa hấu để nhận được may mắn khi tham gia vật cầu.
16 người chơi chia làm bốn giáp (mỗi giáp bốn người), sau khi làm lễ bái vào đình, mỗi giáp uống một bình rượu lấy khí thế và ăn một quả dưa hấu để nhận được may mắn khi tham gia vật cầu.
Tiếp đến, hai giáp cử những chàng trai khỏe nhất ra ràng, xe đai đấu vật giữa sân bùn nhão nhoét. Nếu đô vật nào thắng thì giáp đó sẽ được giao cầu. Việc làm này giống như hình thức giao bóng trong các trận túc cầu.
Địa điểm diễn ra lễ hội là di tích lịch sử Đền Chùa Vân, sân thi đấu là sân hành lễ trước cửa đền rộng hơn 200m2 được đổ đầy bùn lỏng. Hai đầu sân đấu có hai hố sâu khoảng 80cm, rộng 50cm để các quân cầu ôm cầu đẩy xuống hố trong tình huống cướp cầu dưới bùn nước nhão.
Năm nay 16 trai làng tranh nhau quyết liệt quả cầu 20 kg dưới trời nắng nóng gay gắt 40 độ C làm cho "sức nóng" của sự kiện càng thêm phần hấp dẫn.
Bên tấn công phải có trách nhiệm đẩy được cầu xuống hố của bên phòng thủ, tuy nhiên giáp dưới không bao giờ được đẩy cầu xuống hố của giáp trên.
Khán giả hò reo cổ vũ và hầu hết cũng lấm lem như những quân cầu trong sân đấu
Cuộc thi kéo dài trong vòng ba giờ đồng hồ, bắt đầu từ 14 giờ đến 17 giờ giữa hai giáp đấu quyết liệt.
Khi một "Quân cầu" cướp được cầu thì những thành viên khác của đội sẽ tìm cách di chuyển để bảo vệ, đưa quả cầu vào lỗ đối phương. Tuy nhiên với sức nặng của quả cầu, bên ngoài dính bùn và mặt sân trơn trượt cùng với sự nỗ lực truy cản của đối phương, không dễ đưa quả cầu về đích.
Nỗi buồn khi bị thua
Trong lúc hai đội thi đấu, nước vẫn được những người phụ nữ gánh từ sông Đuống đổ vào sân vật.
Đội nào ghi điểm trước là cuộc đấu sẽ được ngưng lại. Các quân cầu được nghỉ ngơi sau đó lại vào trận tiếp, đội nào ghi được 2 điểm trước sẽ giành chiến thắng.
Lễ hội thu hút hàng trăm nhiếp ảnh gia, tay chơi ảnh và giới báo chí đến săn những khoảnh khắc đẹp.
Khoảnh khắc mất kiểm soát cầu của 2 quân cầu
Theo quan niệm truyền thống, mỗi lần cầu được đẩy xuống hố sẽ tượng trưng cho trời đất hòa hợp, mưa thuận gió hòa giúp mùa màng bội thu, dân làng ấm no, hạnh phúc.
Òa vỡ niềm vui chiến thắng
Kết thúc mỗi ngày thi đấu, các quân cầu phải quỳ ở sân vật để bái vọng vào đình.

Vậy là kết thúc 3 ngày thi đấu tưng bừng của các quan cầu, đồng thời cũng kết thúc một mùa lễ hội sôi động tại làng Vân, Bắc Giang.

Người dân, du khách và đặc biệt là các nhiếp ảnh gia đam mê khoảnh khắc sẽ còn phải chờ đợi thêm 4 năm nữa để được xem trận vật cầu tiếp theo. Cảm giác chờ đợi này hẳn cũng thú vị, hứa hẹn nhiều hơn nữa những tấm ảnh thật đẹp về hoạt động lễ hội độc đáo và đặc sắc này ở những năm tới.../.

Ảnh: Lê Bích - Bài: An Nhiên

Tin tức khác